## Contents * [1 Wstęp](#Wst.C4.99p) * [2 Instalacja pakietów](#Instalacja_pakiet.C3.B3w) * [3 Usuwanie pakietów](#Usuwanie_pakiet.C3.B3w) * [4 Aktualizacja systemu](#Aktualizacja_systemu) * [5 Zapytania do bazy danych](#Zapytania_do_bazy_danych) * [6 Inne użycie](#Inne_u.C5.BCycie) * [7 Downgrade pakietów](#Downgrade_pakiet.C3.B3w) * [8 Konfiguracja Pacmana](#Konfiguracja_Pacmana) * [8.1 Podstawowe opcje](#Podstawowe_opcje) * [8.2 Repozytoria](#Repozytoria) * [8.3 Optymalizacja Pacmana](#Optymalizacja_Pacmana) * [9 Pacman GUI](#Pacman_GUI) * [10 Nakładki na Pacmana](#Nak.C5.82adki_na_Pacmana) * [10.1 Powerpill](#Powerpill) * [11 Narzędzia Pacmana](#Narz.C4.99dzia_Pacmana) ## Wstęp Menedżer pakietów Pacman to jedna z głównych atrakcji Arch Linuksa. Łączy w sobie prosty format pakietów binarnych z łatwym w użyciu [ABS](/index.php/Arch_Build_System_(Polski) "Arch Build System (Polski)"). Pacman umożliwia łatwe zarządzanie i dostosowywanie pakietów, które są brane z oficjalnego repozytorium Archa oraz repozytorium tworzonego przez użytkowników - [AUR](/index.php/Arch_User_Repository_(Polski) "Arch User Repository (Polski)"). Pacman pozwala na utrzymanie aktualności systemu przez synchronizację listy pakietów z głównym serwerem, powodując tym samym, że utrzymanie systemu dla znającego się na bezpieczeństwie administratora jest trywialne. Poza tym pozwala na ściągnięcie/zainstalowanie kompletnego pakietu z zależnościami prostym poleceniem. Pacman jest zarówno menedżerem pakietów binarnych, jak i źródłowych. To połączenie pomysłów z Gentoo, Debiana i Slackware, stworzone, by być jednym z najbardziej rozbudowanych menedżerów pakietów, który jednocześnie pozostaje łatwy w użyciu. Pacman potrafi pobierać, instalować i uaktualniać pakiety ze zdalnych oraz lokalnych repozytoriów, z pełną obsługą zależności. Ponad to ma łatwe do opanowania narzędzia do tworzenia własnych pakietów. ## Instalacja pakietów Przed instalacją i aktualizacją pakietów dobrze jest zsynchronizować lokalną bazę pakietów z repozytorium: ``` # pacman -Syu ``` Aby zainstalować/zaktualizować jeden bądź kilka pakietów (razem z zależnościami), użyj następującej komendy: ``` # pacman -S nazwa_pakietu1 nazwa_pakietu2 ``` Czasem jest więcej niż jedna wersja pakietu w różnych repozytoriach (np. extra i testing). Możesz określić, którą chcesz zainstalować: ``` # pacman -S extra/nazwa_pakietu # pacman -S testing/nazwa_pakietu ``` ## Usuwanie pakietów Aby usunąć pojedynczy pakiet, zostawiając wszystkie jego zależności: ``` # pacman -R nazwa_pakietu ``` Żeby usunąć pakiet wraz z wszystkimi zależnościami, które nie są wymagane przez inne pakiety: ``` # pacman -Rs nazwa_pakietu ``` Żeby usunąć pakiet wraz z wszystkimi zależnościami i konfiguracją: ``` # pacman -Rns nazwa_pakietu ``` ## Aktualizacja systemu Możesz zsynchronizować bazę pakietów oraz zaktualizować swój system wykorzystując łączenie parametrów: ``` # pacman -Syu ``` ## Zapytania do bazy danych Pacman potrafi przeszukiwać bazę pakietów dla podanego słowa kluczowego. Możesz wpisać część nazwy pakietu, a wyświetlą się wszystkie pakiety, które zawierają podany ciąg znaków. Aby odszukac pakiet w repozytoriach: ``` # pacman -Ss nazwa_pakietu ``` Jeśli znasz nazwę pakietu, którego szukasz, możesz wyświetlić o nim informacje: ``` # pacman -Si nazwa_pakietu ``` Możesz wyświetlić listę pakietów w danym repozytorium: ``` # pacman -Sl nazwa_repozytorium ``` Tak wyświetlisz grupy pakietów (np. gnome): ``` # pacman -Sg ``` Tak zaś wyświetlisz pakiety należące do danej grupy: ``` # pacman -Sg nazwa_grupy ``` Aby odszukac pakiet tylko wśród zainstalowanych: ``` # pacman -Qs nazwa_pakietu ``` Jeśli znasz nazwę zainstalowanego pakietu, możesz wyświetlić o nim informacje: ``` # pacman -Qi nazwa_pakietu ``` Aby sprawdzić, które pakiety przestały być zależnościami innych: ``` # pacman -Qdt ``` ## Inne użycie Pacman jest rozbudowanym narzędziem, dlatego daje ci jeszcze inne możliwości. Pobranie pakietu bez instalowania go: ``` # pacman -Sw nazwa_pakietu ``` Instalowanie pakietu, który jest na dysku (już pobrany): ``` # pacman -U /ścieżka/do/pakietu/nazwa_pakietu.pkg.tar.gz ``` Czyszczenie pamięci podręcznej pacmana (`/var/cache/pacman/pkg`): ``` # pacman -Scc ``` ## Downgrade pakietów Powodami do dezaktualizacji (wśród wielu innych) okazać się mogą błędy w aktualnej wersji pakietu czy brak funkcjonalności, a także gdy pakiet został zainstalowany eksperymentalnie. Niezależnie od przyczyny, użytkownik zazwyczaj woli wrócić do starszej wersji niż czekać na nową, poprawioną - zajmuje to mniej czasu i jest teoretycznie mniej kłopotliwe. Dezaktualizacja jednego pakietu w myśl zależności może "pociągnąć" ich więcej. Przykładowo, gdy zainstalowałeś dużą ilość eksperymentalnych i testowych paczek i wyedytowałeś sporą część plików konfiguracyjnych, może być prościej zainstalować system od nowa niż próbować dezaktualizację. Tak czy inaczej, musisz pamiętać o kilku sprawach: * Po pierwsze, możliwe, że będziesz musiał zdezaktualizować więcej niż 1 lub 2 pakiety. Wymagane biblioteki często zmieniają się z wersją programu i ich funkcjonalność może różnić się w stosunku do poprzedniej wersji. * Po drugie, musisz sprawdzić, czy potrzebne pliki zostały usunięte z systemu i jeśli tak, czy możesz je pobrać z innego źródła. Repozytoria Archa są aktualizowane bez pozostawiania poprzednich wersji. * Po trzecie, musisz być ostrożny ze zmianami w plikach konfiguracyjnych oraz skryptami. Na chwilę obecną będziemy polegać na Pacmanie, dopóki nie będziemy musieli ominąć pewnych zabezpieczeń, włącznie z nadpisywaniem plików. Wiedz, że te problemy są jednymi z najważniejszych punktów na liście do zrobienia Deweloperów Pacmana. Koncepcja Arch Rolback Machine będzie rozwijana i wciąż czekamy na włączenie tego mechanizmu do menedżera pakietów. Kiedy to nastąpi, całość będzie zautomatyzowana, lecz do tej pory, kieruj się poniższymi instrukcjami. Pierwsze miejsce, do którego powinieneś się udać w poszukiwaniu poprzedniej wersji pakietu jest `/var/cache/pacman/pkg` na Twoim komputerze i sprawdzenie, czy został tam zachowany. Warunek jest tylko jeden - jeżeli nie wyczyściłeś pamięci podręcznej Pacmana (`pacman -Scc`). Jeśli go znalazłeś, zainstaluj go za pomocąpolecenia: ``` # pacman -U nazwa_pakietu.pkg.tar.xz ``` Upewnij się, że jest to starsza wersja, a nie ta obecna w systemie. Polecenie usunie zainstalowany pakiet i zastąpi go tym wskazanym przez Ciebie. Nie przywróci automatycznie starych wersji zależności - musisz to zrobić ręcznie przed samym programem. Możesz także zignorować wymagane wersje bibliotek za pomocą przełącznika `d`. Na przykład: ``` # pacman -Ud nazwa_pakietu-starsza_wersja.pkg.tar.xz ``` Jednak, prawdopodobnie wpłynie to negatywnie na stabilność systemu. Jeśli nie znalazłeś starszej wersji w swoim systemie, sprawdź nieaktualne serwery. Możesz sprawdzić konkretnie które to są ze [strony monitorującej stan serwerów](https://www.archlinux.de/?page=MirrorStatus;orderby=syncdelay;sort=1). Możesz także sprawdzić jeden z poniższych (Stan na dzień 2 czerwca 2010 roku.) * [mirrors.sohu.com](http://mirrors.sohu.com/archlinux/) * [archlinux.umflint.edu](http://archlinux.umflint.edu/) * [schlunix.org](http://schlunix.org/?page_id=11) Gdy już poosiadasz wybraną wersję pakietu, możesz już usunąć najnowszą wersję pakietu X za pomocą polecenia ``` # pacman -Rd nazwa_pakietu ``` a następnie zainstalać starszą paczkę używając polecenia: ``` # pacman -U nazwa_pakietu.pkg.tar.xz ``` **ARM** [Arch Rollback Machine](http://arm.konnichi.com/) (ARM) przechowuje stare wersje pakietów na bieżąco od listopada 2009 roku. Działa również na zasadzie repozytorium, lecz z podawaniem konkretnej daty. Jeśli jesteś ciekaw, czy znajdziesz tam odpowiednią wersję programów, możesz użyć [wyszukiwarki](http://arm.konnichi.com/search/). Budowa nie powinna nikomu sprawić problemu: ``` Server=[http://arm.konnichi.com/rok/miesiąc/dzień/repozytorium/os/architektura-procesora](http://arm.konnichi.com/rok/miesiąc/dzień/repozytorium/os/architektura-procesora) ``` * repozytorium - core/extra/community/testing/community-testing * architektura-procesora - i686/x86_64 Kiedy już przygotujesz odpowiedni wpis, umieść go w odpowiedniej sekcji pliku `/etc/pacman.conf`, na przykład: `/etc/pacman.conf` ``` [core] Server=[http://arm.konnichi.com/2010/04/28/core/os/x86_64](http://arm.konnichi.com/2010/04/28/core/os/x86_64) Include = /etc/pacman.d/mirrorlist ``` Wpis musi być koniecznie umiejscowiony między nazwą repozytorium, a zewnętrzną listą serwerów lustrzanych. Następnie zsynchronizuj bazę dostępnych pakietów za pomocą ponizszego polecenia i zdezaktualizuj wybrany pakiet. ``` # pacman -Syyu ``` **Rekompilacja pakietu** W najgorszym przypadku, jeśli nie znajdziesz nigdzie swojego pakietu, będziesz musiał skompilować starszą wersję samodzielnie. Będziesz potrzebował pliku PKGBUILD pakietu. Możesz go stworzyć samodzielnie, edytować dostarczony przez [ABS](/index.php/Arch_Build_System_(Polski) "Arch Build System (Polski)") lub poszukać go [tutaj](https://www.archlinux.org/packages/). ## Konfiguracja Pacmana Plik konfiguracyjny pacmana to `/etc/pacman.conf`. Są tam dwie główne sekcje: ### Podstawowe opcje Podstawowe opcje Pacmana są w sekcji [options]. `/etc/pacman.conf` ``` [options] #RootDir = / #DBPath = /var/lib/pacman/ #CacheDir = /var/cache/pacman/pkg/ LogFile = /var/log/pacman.log # Ściezka do pliku z logami Pacmana. HoldPkg = pacman glibc SyncFirst = pacman # Określasz, jakie pakiety sa najpierw aktualizowane. XferCommand = /usr/bin/wget --passive-ftp -c -O %o %u # Określasz, z jakiego menedżera pobierania plików będzie korzystał Pacman IgnorePkg = nazwa_pakietu # Określasz, które pakiety nie powinny być aktualizowane. IgnoreGroup = nazwa_grupy # Określasz, które grupy pakietów nie powinny być aktualizowane. #NoUpgrade = #NoExtract = #NoPassiveFtp #UseSyslog ShowSize # Opcja pokazuje sumę MB do ściągnięcia. #UseDelta #TotalDownload ``` ### Repozytoria Repozytorium to umieszczony na dowolnym serwerze zbiór pakietów, które można pobrać i zainstalować za pomocą Pacmana. Twórcy dystrybucji utrzymują zbiór oficjalnych repozytoriów skopiowanych dodatkowo w szeregu mirrorów (także w Polsce), jednak każdy może utworzyć własne. Aby zacząć korzystać z repozytorium, należy dodać odpowiedni wpis do pliku `/etc/pacman.conf`. Natomiast lista serwerów, wykorzystywanych przy oficjalnych repozytoriach, znajduje się w `/etc/pacman.d/mirrorlist`. Spis wszystkich serwerów można znaleźć na stronie [MirrorStatus](https://www.archlinux.de/?page=MirrorStatus). Dodatkowo możliwe jest posegregowanie listy serwerów od najszybszego do najwolniejszego. Wpierw wchodzimy do `/etc/pacman.d`, a następnie wybieramy plik z listą serwerów: ``` # rankmirrors mirrorlist ``` W tym wypadku posegreguje nam listę mirrorów. Po zakończeniu całego procesu program pokaże nam w konsoli posegregowaną listę repozytoriów, którą na przykład możemy zapisać do pliku `/etc/pacman.d/mirrorlist-rankmirrors`. Zostaje nam tylko zmiana w `/etc/pacman.conf` wierszy: ``` Include = /etc/pacman.d/mirrorlist ``` na ``` Include = /etc/pacman.d/mirrorlist-rankmirrors ``` i możemy cieszyć się szybkimi (albo i nie) mirrorami. Lista mirrorów znajduje się w pakiecie [pacman-mirrorlist](https://www.archlinux.org/packages/?name=pacman-mirrorlist). ``` # pacman -S --force pacman-mirrorlist ``` Oficjalne repozytoria: * [core] Repozytorium [core] można znaleźć w `.../core/os/i686` lub `.../core/os/x86_64` na dowolnym mirrorze Archa. Zawiera ono podstawowe paczki Archa i kilka dodatkowych niezbędnych programów, jak edytor tekstu czy program ładujący. * [extra] Repozytorium [extra] można znaleźć w `.../extra/os/i686` bądź `.../extra/os/x86_64` na dowolnym mirrorze Archa. Zawiera ono wszystkie paczki nie znajdujące się w core, gdyż nie są potrzebne do podstawowego uruchomienia systemu. Przykładowo można tutaj znaleźć paczki z GNOME i KDE. * [community] Repozytorium [community] można znaleźć w `.../community/os/i686` lub `.../community/os/x86_64` na dowolnym mirrorze Archa. Jest ono zarządzane przez TU - Zaufanych użytkowników i jest częścią AUR. Zawiera paczki będące częścią AUR, które mają dużą ilość głosów i zostały zaakceptowane przez TU. * [community-testing] Repozytorium [community-testing] można znaleźć w `.../community-testing/os/i686` lub `.../community-testing/os/x86_64` na dowolnym mirrorze Archa. Tu znajdują się testowe pakiety, które po pewnym czasie powinny trafić do repozytorium [community]. Niezalecane początkującym. * [testing] Repozytorium [testing] można znaleźć w `.../testing/os/i686` lub `.../testing/os/x86_64` na dowolnym mirrorze Archa. Zawiera ono paczki które kandydują do repozytoriów [core] bądź [extra]. Używając [testing] można napotkać się z konfliktami nazw pakietów. Jeśli zamierzasz je uaktywnić, musi być ono jako pierwsze repozytorium w `/etc/pacman.conf`. Bądź ostrożny. Twój system może ulec awarii po aktualizacji systemu z włączonym tym właśnie repozytorium. Tylko doświadczeni użytkownicy powinni go używać. * [gnome-unstable] Testowe, teoretycznie niestabilne pakiety dla środowiska GNOME. Niezalecane początkującym. * [kde-unstable] Testowe, teoretycznie niestabilne pakiety dla środowiska KDE. Niezalecane początkującym. ### Optymalizacja Pacmana **Baza danych** Pacman trzyma wszystkie informacje o pakietach w małych plikach, po jednym na pakiet. Przyśpieszenie bazy danych znacznie redukuje czas - przykładowo przeszukiwania lub rozwiązywania zależności. Najbezpieczniejszą i najprostszą metodą jest wykonanie poleceniea: ``` # pacman-optimize && sync ``` **Prędkość pobierania pakietów** Prędkość pobierania pakietów może być większa dzięki używaniu niestandardowych menedżerów pobierania. Domyślnie Pacman korzysta z własnego i wbudowanego, jednak nic nie stoi na przeszkodzie, by go zastąpić innym programem. * wget ``` # pacman -S wget ``` Następnie dodajemy do sekcji `[options]` w pliku `/etc/pacman.conf`: `/etc/pacman.conf` `XferCommand = /usr/bin/wget -c --passive-ftp -c %u` * aria2 Jest to menedżer pobierania obsługujący wstrzymywanie i pobieranie segmentowe. Segmentowe znaczy, że tworzy kilka połączeń z serwerem (lub kilkoma) w tym samym czasie,czego efektem jest krótszy czas pobrania pakietu. ``` # pacman -S aria2 ``` Następnie dodajemy do sekcji `[options]` w pliku `/etc/pacman.conf`: `/etc/pacman.conf` `XferCommand = /usr/bin/aria2c –no-conf -c -s 2 -m 2 -d / -o %o %u` * snarf ``` # pacman -S snarf ``` Następnie dodajemy do sekcji `[options]` w pliku `/etc/pacman.conf`: `/etc/pacman.conf` `XferCommand = /usr/bin/snarf -N %u` * lftp ``` # pacman -S lftp ``` Następnie dodajemy do sekcji `[options]` w pliku `/etc/pacman.conf`: `/etc/pacman.conf` `XferCommand = /usr/bin/lftp -c pget %u` * axel ``` # pacman -S axel ``` Następnie dodajemy do sekcji `[options]` w pliku `/etc/pacman.conf`: `/etc/pacman.conf` `XferCommand = /usr/bin/axel -n 2 -v -a -o %o %u` ## Pacman GUI Najpopularniejszym GUI dla Pacmana w przypadku GNOME jest [GtkPacman](https://aur.archlinux.org/packages.php?ID=8027). Jego zalety to prostota i stabilność. W przypadku KDE zalecany jest [Shaman](https://aur.archlinux.org/packages.php?ID=15422). ## Nakładki na Pacmana **Note:** Za nakładki na Pacmana z innych źródeł, niż oficjalne repozytoria, deweloperzy nie ponoszą odpowiedzialności. ### Powerpill Powerpill jest nakładką na Pacmana, napisaną przez [Xyne](http://xyne.archlinux.ca/), która przyspiesza jego działanie przy użyciu pakietu aria2c. Przykład działania: Podczas aktualizacji systemu [`pacman-Syu`] wynik zawiera 20 pakietów ważących łącznie 200 MB. W przypadku Pacmana może być pobierany tylko jeden plik w danej chwili. Natomiast dzięki Powerpill będą one pobierane równocześnie, nierzadko z większą prędkością (w zależności od posiadanego łącza, dostępności pakietów na serwerach, a także obciążenia serwera). Pakiet znajduje się w [community], zatem wystarczy wydać w konsoli poniższe polecenie: ``` # pacman -S powerpill ``` Konfiguracja Powerpill znajduje się w pliku `/etc/powerpill.conf`. Składnia poleceń Powerpill jest bardzo podobna do tych w Pacmanie, np.: * Aby zaktualizować system, wystarczy wpisać: ``` # powerpill -Syu ``` * Aby zainstalować pakiet: ``` # powerpill -S nazwa_pakietu ``` Domyślnie Powerpill jest skonfigurowany do używania narzędzia Reflector, które pomaga ustawić najszybsze mirrory. Zalecane jest zrobienie kopii zapasowej: ``` # mv /etc/pacman.d/mirrorlist /etc/pacman.d/mirrorlist.backup ``` Poniższe polecenie wybierze 5 najszybszych mirrorów i umieści odpowiednie wpisy w `/etc/pacman.d/mirrorlist` nadpisując wcześniejszą zawartość: ``` # reflector -f 5 -r -o /etc/pacman.d/mirrorlist ``` Zobacz również: * [- Xyne's Arch Linux Stuff - Powerpill](http://xyne.archlinux.ca/projects/powerpill) ## Narzędzia Pacmana Innymi narzędziami [nieobowiązkowymi] do obsługi Pacmana są: * [ArchUp](https://aur.archlinux.org/packages.php?ID=35792) * [Chase](https://aur.archlinux.org/packages.php?ID=29567) * [Pacman Notifier](https://aur.archlinux.org/packages.php?ID=15193)